|
Madde 01-
Her insan özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğar. Akıl ve
vicdanla donatılmış olup birbirine karşı kardeşlik anlayışıyla
davranır.
Madde 02-
Herkes;
ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal ya da başka bir görüş, ulusal
ya da toplumsal köken, mülkiyet, doğuş ya da benzeri bir statü gibi
herhangi bir ayrım gözetmeksizin bu Bildirgede öne sürülen tüm hak
ve özgürlüklere sahiptir.
Ayrıca, ister bağımsız olsun, ister vesayet altında ya da kendi
kendini yönetmeyen bir ülke olsun, ister başka bir egemenlik
sınırlaması bulunsun, bir kimsenin uyruğunda bulunduğu ülke ya da
alanın siyasal, hukuksal ya da uluslararası statüsüne dayanılarak
hiçbir ayrım gözetilemez.
Madde 03-
Herkesin yaşama ve kişi özgürlüğü ve güvenliğin hakkı vardır.
Madde 04-
Kimse,
kölelik ya da kulluk altında tutulamaz, kölelik ya da köle ticareti
her türüyle yasaktır.
Madde 05-
Hiç
kimseye işkence ya da zalimce, insanlık dışı ya da onur kırıcı
davranış ya da ceza uygulanamaz.
Madde 06-
Herkesin, nerede olursa olsun, yasa önünde kişi olarak tanınma hakkı
vardır.
Madde 07-
Herkes
yasa önünde eşittir ve herkesin ayrım gözetilmeksizin yasa
tarafından eşit korunmaya hakkı vardır. Herkes, bu bildirgeye aykırı
herhangi bir ayrımcılığa ve ayrımcılık kışkırtıcılığına karşı eşit
korunma hakkına sahiptir.
Madde 08-
Herkesin anayasa ya da yasayla tanınmış temel haklarını çiğneyen
eylemlere karşı yetkili ulusal mahkemeler eliyle etkin bir yargı
yoluna başvurma hakkı vardır.
Madde 09-
Hiç
kimse keyfi olarak yakalanamaz, tutuklanamaz ve sürgün edilemez.
Madde 10-
Herkesin, hak ve hükümlülükleri belirlenirken ve kendisine herhangi
bir suç yüklenirken tam bir eşitlikle bağımsız ve yansız bir mahkeme
tarafından hakça ve açık yargılanmaya hakkı vardır.
Madde 11- a)
Kendisine bir suç yüklenen herkes, savunması için gerekli olan tüm
güvencelerinin tanındığı bir açık yargılanma yoluyla, yasaya göre
suçluluğu kanıtlanana değin suçsuz sayılma hakkı vardır.
b)
Hiç kimse işlendiği sırada ulusal ya da uluslararası hukuka göre bir
suç oluşturmayan herhangi bir eylem veya kusurdan dolayı suçlu
sayılamaz. Kimseye suçun işlendiği sırada uygulanabilecek olan
cezadan daha ağır bir ceza verilemez.
Madde 12-
Kimsenin özel yaşamına, ailesine, konutuna ya da haberleşmesine
keyfi olarak karışılamaz, şeref ve adına saldırılamaz. Herkesin bu
gibi karışma ve saldırılara karşı yasa tarafından korunma hakkı
vardır.
Madde 13- a)
Herkesin bir devlet sınırları içinde yer değiştirme ve oturma
özgürlüğüne hakkı vardır.
b)
Herkes, kendi ülkesi de dahil , herhangi bir ülkeden ayrılma ve
ülkesine dönme hakkına sahiptir.
Madde 14- a)Herkesin
zulüm altında iken başka ülkelere sığınma ve sığınma olanaklarından
yararlanma hakkı vardır.
b)
Gerçekten siyasal nitelik taşıyan suçlardan ya da Birleşmiş
Milletlerin amaç ve ilkelerine aykırı eylemlerden doğan kovuşturma
durumunda bu haktan yararlanılamaz.
Madde 15- a)
Herkesin bir uyrukluğa hakkı vardır.
b)
Kimse keyfi olarak uyrukluktan yoksun bırakılamaz. Kimsenin
uyrukluğunu değiştirme hakkı yadsınamaz.
Madde 16- a)
Yetişkin erkeklerle kadınların, ırk, uyrukluk ya da din bakımından
herhangi bir kısıtlama yapılmaksızın evlenme ve aile kurmaya hakkı
vardır. Evlenirken, evlilik sırasında ve evliliğin bozulmasına
ilişkin hakları eşittir.
b)
Evlilik, ancak istekli eşlerin özgür ve tam oluruyla yapılır.
c)
Aile, toplumun doğal ve temel birimidir ve toplum ve devlet
tarafından korunur.
Madde 17- a)
Herkesin, tek başına ya da başkaları ile birlikte, mülkiyet hakkı
vardır.
b)
Kimse keyfi olarak mülkiyetinden yoksun bırakılamaz.
Madde 18-
Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak,
din ya da inancını değiştirme özgürlüğünü ve din ya da inancını, tek
başına ya da toplumca ve açık ya da özel olarak öğretme, uygulama,
ibadet ve gözetim yoluyla açıklama özgürlüğünü içerir.
Madde 19-
Herkesin görüş ve anlatım özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak,
karışmasız görüş edinme ve hangi yoldan, hangi ülkeden olursa olsun
bilgi ve düşünceleri arama, alma ve yayma özgürlüğünü içerir.
Madde 20- a)
Herkes,
barışçı toplanma ve dernek kurma hakkına sahiptir.
b)
Hiç kimse bir derneğe girmeye zorlanamaz.
Madde 21- a)
Herkes,
doğrudan ya da özgürce seçilmiş temsilciler aracılığıyla ülkesinin
yönetimine katılma hakkına sahiptir.
b)
Herkesin, ülkesindeki kamu hizmetlerine eşit girme hakkı vardır.
c)
Halkın istemi, yönetim otoritesinin temelidir. Bu istem, genel ve
eşit, gizli ve özgür oya dayalı dönemsel ve gerçek seçimlerle
belirtilir.
Madde 22-
Herkesin, toplum bir üyesi olarak, toplumsal güvenliğe hakkı vardır.
Ulusal çabalarla ve uluslararası işbirliği yoluyla ve her devletin
örgütle kaynaklarına göre herkes onur ve kişiliğinin özgür
gelişmesinin ayrılmaz bir öğesi olarak ekonomik, toplumsal ve
kültürel haklarının gerçekleşmesi hakkına sahiptir.
Madde 23- a)
Herkesin çalışma, işini özgürce seçme, adil ve elverişli koşullarda
çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır.
b)
Herkesin, herhangi bir ayrım gözetmeksizin, eşit iş için eşit ücrete
hakkı vardır.
c)
Herkesin kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır ve gereğinde
başka toplumsal korunma yollarıyla desteklenmiş bir yaşam sağlayacak
adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır.
d)
Herkesin çıkarını korumak için sendika kurma veya sendikaya üye olma
hakkı vardır.
Madde 24-
Herkesin, iş saatlerinin makul ölçüde sınırlandırılması ve ücretli
dönemsel tatiller dahil, dinlenme ve boş zamana hakkı vardır.
Madde 25- a)
Herkesin, kendisi ve ailesinin sağlık ve gönenci için beslenme,
giyim, konut ve tıbbi bakım hakkı vardır. Herkes; işsizlik,
hastalık, sakatlık, dulluk, yaşlılık ve kendi denetiminin dışındaki
koşullardan doğan geçim sıkıntısı durumunda güvenlik hakkına
sahiptir.
b)
Analar ve çocukların özel bakım ve yardım hakları vardır. Tüm
çocuklar, evlilik içi ya da evlilik dışı doğmuş olmalarına
bakılmaksızın aynı toplumsal korumadan yararlanır.
Madde 26- a)
Herkes,
eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel eğitim
aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve mesleksel
eğitim herkese açıktır. Yüksek öğretim yeteneğe göre herkese eşit
olarak sağlanır.
b)
Eğitim insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarına temel
özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim, tüm
uluslar, ırklar ve dinsel gruplar arasında anlayış, hoşgörü ve
dostluğu özendirmeli ve Birleşmiş Milletlerin barışı koruma
yolundaki etkinliklerini daha da geliştirmelidir.
c)
Ana babalar çocuklarına verilecek eğitimi seçmede öncelikle hak
sahibidir.
Madde 27- a)
Herkes, topluluğun kültürel yaşamına özgürce katılma, sanattan
yararlanma ve bilimsel gelişmeye katılma ve bundan yararlanma
hakkına sahiptir.
b)
Herkesin yaratıcısı olduğu bilim, yazım ve sanat ürünlerinden doğan
manevi ve maddi çıkarlarının korunmasına hakkı vardır.
Madde 28-
Herkesin bu bildirgede ileri sürülen hak ve özgürlüklerin tam olarak
gerçekleşeceği bir toplumsal ve uluslararası düzene hakkı vardır.
Madde 29- a)
Herkesin, kişiliğinin özgürce ve tam gelişmesine olanak veren
topluluğa karşı ödevleri vardır.
b)
Herkes, hak ve özgürlüklerinin tanınması ve bunlara saygı
gösterilmesinin sağlanması ve demokratik bir toplumda genel ahlak ve
kamu düzeniyle genel gönenç gereklerinin karşılanması amacıyla
yasayla belirlenmiş sınırlamalara bağlı olabilir.
c)
Bu hak ve özgürlükler hiç bir koşulda Birleşmiş Milletlerin amaç ve
ilkelerine aykırı olarak kullanılamaz.
Madde 30- Bu
bildirgenin hiç bir hükmü, herhangi bir devlet, grup ya da kişiye,
burada ileri sürülen hak ve özgürlüklerden herhangi birinin yok
edilmesini amaçlayan herhangi birinin yok edilmesini amaçlayan
herhangi bir ekinlikte ve eylemde bulunma hakkını verir biçimde
yorumlanamaz.
|